Margıana, Marguş... Hangisi Doğru ?
Margiana... heyecan verici isim kökeni ile zamanın keşfedilmemiş gizemi olarak tarihe girmiş olan yerdir. Eninde sonunda tüm gizemlerin sırrı çözilecektir diye boşuna söylememişler. XX. Asrın virajında hemen hemen dört bin yıl sonra, kızgın Darius’ın meşhur Behistun taşına kazınmış “Margiana söz dinlemiyor...” yazdığı gizemli Margiana, nesillerin aklında kalmış ama insanlık gelişiminde kendi yerini almıştır.
Margiana, Marguş... Hangisi doğru? İkisi de. İki isim de – Murgab nehrinin hayat veren suyu ile burada onun gölgesinde kalan halkın ve devletin adı. Bugün, araştırmacıların düşüncelerine göre Margiana bize erken asırlar köklü halkların yaşadığı antık doğu uygarlıklarda tacını orjinal Türkmen kültürü ile beslemektedir ve günümüze kadar gelmektedir.
Murgab boylarına yerleşmiş ilk insanlar tarımla meşgul olmuşlardır. Onlar 45x25x15 sm. olan güneşte kurumuş çamur tuğladan yapılmış evlerde yaşamışlar. Onların yerleşim yerleri kanal ile sulanmış tarlalar arasında kalmış. Yerleşimciler kurallarında tahkimat duvarları olmadığı için onlar zamanla yerlerini dişarıya doğru açabilmişler. Çamur tuğlalar evlerin duvarlarını yapmakta kullanılmış ve iki tarafı balçıkla sıvanmış. Katlar betondan yapılmiş ve duygulara hitap etmiş. Oturma odalarında ev sakinlerinin kışın sıcak kalabilmeleri için ateş yakılması için özel yerler yapılmış. Oturma odasının bitişiğinde yemek yapmak ve stok için küçük yardımcı konut bulunmuş. Evler etrafı yüksek korkuluklarla çevrilmiş küçük bahçeler ile birbirlerinden ayrılmış. İşte bu konutlar tipik Marguş köyleridir.
